Azospermi, bir erkeğin verdiği semen (meni) örneğinde mikroskobik inceleme sonucunda hiç sperm hücresine rastlanmaması durumudur. Erkek kısırlığının (infertilite) önemli nedenlerinden biri olan azospermi, günümüz modern üreme tıbbı ve mikrocerrahi yöntemleri sayesinde çocuk sahibi olmaya kesin bir engel değildir.
Azospermi temel olarak iki grupta incelenir:
1. Obstrüktif Azospermi (Tıkanıklığa Bağlı)
Bu tabloda testislerde sperm üretimi tamamen normaldir; ancak spermi taşıyan kanallardaki doğuştan gelen eksiklikler, tıkanıklıklar, geçirilmiş enfeksiyonlar, travmalar veya daha önceki cerrahi operasyonlar sebebiyle sperm dışarı atılamaz.
Tedavi Yaklaşımı: Tıkanıklık cerrahi olarak açılabileceği gibi, en sık başvurulan yöntem doğrudan kanallardan veya testisten iğne/biyopsi yardımıyla spermin alınmasıdır. Bu amaçla TESA (Epididimal/Testiküler Sperm Aspirasyonu) veya TESE (Testiküler Sperm Ekstraksiyonu) işlemleriyle kolaylıkla canlı sperm elde edilir ve tüp bebek (ICSI) tedavisinde kullanılır.
2. Non-Obstrüktif Azospermi (Tıkanıklığa Bağlı Olmayan)
Bu durumda kanallarda bir tıkanıklık yoktur; sorun doğrudan testis dokusundaki sperm üretiminin durması veya yok denecek kadar azalmış olmasıdır. Genetik faktörler (Y kromozom mikrodelesyonları, Klinefelter sendromu vb.), hormonal dengesizlikler, inmemiş testis öyküsü, kemoterapi/radyoterapi veya çevresel toksinler bu tabloya yol açabilir.
Tedavi Yaklaşımı: Altta yatan hormonal veya tıbbi faktörler öncelikle medikal tedavilerle düzenlenebilir. Ardından yüksek büyütmeli operasyon mikroskobu altında gerçekleştirilen Mikro TESE (Mikrocerrahi TESE) ameliyatı uygulanır. Bu yöntemle testis içerisindeki genişlemiş ve sperm üretme potansiyeli olan tübüller tek tek incelenerek canlı sperm aranır. Bulunan spermler mikroenjeksiyon işleminde kullanılır veya dondurularak (vitrifikasyon) saklanır.
Tanı ve Tedavi Süreci
Azospermi tanısı alan hastalar için detaylı bir ürolojik/androlojik değerlendirme yapılır. Bu süreç hormon tahlilleri, genetik testler (karyotip analizi, Y delesyonu) ve ultrasonografik görüntülemeleri içerir.
Azospermi tanısı kesin bir kısırlık anlamına gelmez. Doğru cerrahi zamanlama, deneyimli laboratuvar altyapısı ve tüp bebek (IVF/ICSI) yöntemleriyle azospermi hastalarında başarılı gebelikler elde edilebilmektedir.