Vitrifikasyon (Hızlı Dondurma)
“Embriyo hızlı dondurma” veya diğer adıyla “vitrifikasyon”, üreme tıbbında embriyoların dondurulma sürecini hızlandıran ve çözülerek kullanılmak üzere güvenle saklanmasını sağlayan modern bir yöntemdir. Geleneksel dondurma yöntemlerinde hücre içinde buz kristalleri oluşarak hücre zarı hasar görebilirken, vitrifikasyon bu olumsuz etkileri ortadan kaldırmayı hedefler.
Vitrifikasyon Aşamaları:
-
Embriyolar koruyucu özel bir çözelti içine alınır.
-
Düşük sıcaklıklara aniden maruz bırakılarak hızla dondurulur.
-
Donan embriyolar, uzun süreli saklama amacıyla sıvı azot tanklarına (-196°C) aktarılır.
-
İleri bir tarihte çözülerek rahim içine transfer edilir.
Embriyo Dondurmanın Avantajları:
-
Taze transferden geriye kalan kaliteli embriyolar ziyan edilmeden sonraki denemeler için saklanır.
-
İlerleyen dönemlerde minimal ilaç kullanımı ile hastaya yeniden transfer imkânı sunar.
-
Overyan Hiperstimülasyon Sendromu (OHSS - yumurtalıkların aşırı uyarılması) riski taşıyan hastalarda transfer ertelenerek risk sıfırlanır.
-
Preimplantasyon Genetik Tanı (PGT) uygulanan durumlarda biyopsi sonrası genetik sonuçlar çıkana kadar embriyolar güvenle korunur.
Sperm Dondurma (Kriyoprezervasyon)
Sperm dondurma; kanser tedavisi öncesi üreme yeteneğini korumak isteyen, sperm sayısı kritik düzeyde olan, cerrahi operasyon geçirecek veya mikro-TESE gibi cerrahi yöntemlerle sperm elde edilen erkekler için uygulanan koruyucu bir prosedürdür.
İşlem Basamakları:
-
Toplama: Mastürbasyon yoluyla veya cerrahi müdahale (TESE/TESA) ile sperm örneği alınır.
-
Analiz ve Hazırlık: Laboratuvarda sperm sayısı, hareketliliği ve kalitesi değerlendirilir; özel sıvılarla yıkanarak hazırlanır.
-
Kriyoprotektan İlavesi: Hücreleri soğuk şokundan ve kristalleşmeden koruyan özel koruyucu çözelti eklenir.
-
Dondurma ve Depolama: Kontrollü soğutma sonrası sıvı azot tanklarında uzun yıllar canlılığını koruyacak şekilde saklanır.
Yumurta (Oosit) Dondurma
Kanser tedavisi görecek kadınlar, ailesinde erken menopoz öyküsü olanlar, genetik risk taşıyanlar veya kariyer/yaşam planı nedeniyle gebeliği ileri yaşlara erteleyen kadınlar için doğurganlığı koruma yöntemidir. Yumurtaların genç yaşta toplanıp dondurulması, ilerleyen yaşlarda sağlıklı gebelik elde etme potansiyelini doğrudan artırır.
İşlem Basamakları:
-
Hormonal Stimülasyon ve Toplama: İlaç tedavisiyle yumurtalıklar uyarılır ve olgunlaşan foliküller ultrason rehberliğinde iğne ile toplanır (OPU).
-
Değerlendirme: Laboratuvarda sadece olgun ve kaliteli oositler ayrıştırılır.
-
Vitrifikasyon ve Depolama: Yumurtalar özel koruyucu solüsyonlara maruz bırakılarak saniyeler içinde dondurulur ve sıvı azot içerisinde depolanır.
ROSİ Tekniği (Round Spermatid Injection)
ROSI, menisinde hiç olgun sperm hücresi bulunmayan (azospermi) ve cerrahi operasyonda dahi kuyruklu sperm hücresi elde edilemeyen vakalarda, spermin öncül hücresi olan "yuvarlak spermatid" (round spermatid) kullanılarak uygulanan mikroenjeksiyon yöntemidir.
Nasıl Uygulanır? Testis dokusundan toplanan en uygun spermatid hücreleri seçilir ve mikroenjektör yardımıyla toplanan olgun yumurtanın içine enjekte edilerek döllenme ve embriyo gelişimi sağlanmaya çalışılır.
Piezo Elektrik ile Yumurta Aktivasyonu
Piezo elektrik yöntemi, mekanik basıncın elektriğe dönüşmesi prensibine dayanır ve tüp bebek laboratuvarında döllenme başarısını artırmak için dünya çapında kullanılır.
Daha önceki denemelerinde mikroenjeksiyona rağmen döllenme (fertilizasyon) elde edilemeyen veya döllenme oranı çok düşük kalan vakalarda tercih edilir. Mikroenjeksiyondan yaklaşık 30 dakika sonra yumurtalar özel tampon çözelti içine yerleştirilir ve Elektro Hücre Manipülatörü cihazıyla mikro düzeyde elektrik akımı verilir. Bu akım, sperm hücresinin başlatamadığı yumurta aktivasyonunu tetikleyerek döllenmeyi sağlar; daha önce embriyo elde edilemeyen çiftlerde klinik olarak anlamlı gebelik oranları sunar.
